23 / 11 / 1395 Heart

آندومتریوزیس

مولف : دکتر رضا سعادت مصطفوی ، بازدید : 19409

آندومتریوزیس

آندومتریوزیس

مولف: دکتر رضا سعادت مصطفوی

 

این بیماری شایع به معنی حضور بافت خونریزی کننده رحمی (آندومتر ) در خارج از رحم میباشد که باعث دردهای شدید قاعدگی و به مرور زمان چسبندگی و ناباروری میشود .

بطور کلی در هر خانم جوانی که دارای دردهای شدید پریودی میباشد و پریود وی نسبتا منظم بوده و با دفع لخته همراه نمیباشد ، باید به آندومتریوز فکر کرد .

این بیماری عمدتا در سنین باروری است ولی گاه درنوجوانی و زنان یائسه نیز دیده میشود .

شیوع این بیماری بسیار زیاد و در  حدود10%  است .این بدین معنی است که اگر 10 خانم جوان در یک محل کار یا کلاس حضور داشته باشند ، یکی از آنها آندومتریوز دارد !

علت اصلی این بیماری شناخته شده نیست ولی عوامل وراثتی نیز در آن دخیل هستند.بطوریکه در صورت ابتلای یک فرد ، خواهر و بستگان نزدیک وی در خطر بالاتری قرار دارند و لذا باید از این نظر بررسی شوند .

شایع ترین تظاهر این بیماری در تصویر برداری ، ایجاد کیستهای به اصطلاح خونی و شکلاتی در  تخمدانها است . یعنی اگر خانمی این علائم بالینی ذکر شده را دارد و در سونوگرافی ها یک کیست پایدار نشان میدهد این بیماری قویا مطرح میشود .برای تشخیص، بهترین و آسانترین راه انجام سونوگرافی میباشد ولی این کار میبایست توسط فردی انجام شودکه با این بیماری آشنایی دارد وانجام درست آن به عنوان یک کار فوق تخصصی محسوب میشود .

در حقیقت با پیشرفت علم، امروزه اکثر بیماری ها از حالت معمول و تخصصی و به حالت فوق تخصصی تبدیل شده اند و برای تشخیص و درمان آن ها نیاز به یک تیم مجرب و با تجربه در این زمینه دارند .

سونوگرافی تشخیصی برای این بیماری حتما باید به روش ترانس واژینال انجام شود و در مورد خانم هایی که هنوز ازدواج نکرده اند به روش ترانس رکتال یعنی از طریق مقعد انجام شود که بر خلاف تصور بیماران، بسیار راحت وبدون ناراحتی قابل توجه می باشد.

امروزه و با پیشرفت تجهیزات سونوگرافی ، متخصصین رادیولوژی دارای تجربه در این بیماری ، قادر میباشند که نه تنها کیستهای این بیماری را تشخیص دهند بلکه اطلاعات خوبی در مورد وجود و یا عدم وجود چسبندگی در لگن و درگیری احتمالی روده ها ، مثانه و سایر ارگانهای لگنی به پزشک معالج بدهند و لذا قبل از عمل هم پزشک و هم بیمار از وسعت درگیری ، نوع عمل و عوارض احتمالی و تیم جراحی مورد نیاز آگاه باشند .

در حدود یک پنجم بیماران آندومتریوزی ، کیستی در تخمدان ها ندارند و تشخیص این بیماران سخت تر و نیاز به تجربه بیشتری دارد و لذا اگر فردی علائم بالینی ذکر شده را دارد و در سونوگرافی های معمول انجام شده ،تا کنون  کیستی نداشته است بازهم میبایست با سونوگرافی تخصصی ترانس واژینال و ترانس رکتال تحت بررسی سایر ضایعات آندومتریوزی قرار بگیرد .

تشخیص این بیماری با MRI نیز مقدور است و از نظر دقت تشخیصی  تفاوت زیادی با سونوگرافی ندارد ولی زمان بر و پرهزینه تر میباشد و البته انجام آن نیز میبایست در مرکزی انجام شود که رادیولوژیست تفسیر کننده ی آن آشنایی کافی با این بیماری و تظاهرات آن داشته باشد .

در گذشته در مواردی که کیست وجود نداشت ، تشخیص فقط با جراحی لاپاراسکوپی مقدور بود که مسلما سونوگرافی وMRI بسیار کم هزینه تر و کم تهاجمی تر میباشند .

در سونوگرافی تخصصی آندومتریوزبا ایجادهمزمان فشار دست از روی شکم ، حرکت بافت های مختلف نسبت به هم و وجود چسبندگی های احتمالی تشخیص داده میشود .

متاسفانه این بیماری با احتمال بدخیمی نیز همراه میباشد یعنی ۱ تا-۲درصد این بیماری به سمت ایجاد سرطان حرکت خواهد کرد و لذا تشخیص و درمان به موقع این بیماری الزامی است .درمان قطعی این بیماری، جراحی یا لاپاروسکوپی با آزادسازی تمام چسبندگی ها و برداشتن تمام بافت های غیرطبیعی است . البته در برخی موراد که پزشک معالج با توجه به شرایط بیمار ،  صلاح می داند که جراحی دیرتر انجام شود ، با درمان دارویی از پیشرفت بیماری تا حد امکان جلوگیری کرده و علائم بیمار را کاهش میدهد .

لازم به ذکر است که نوعی از این بیماری آندومتریوز ، در جدار شکم و عمدتا در محل برش سزارین قبلی یا مجاور آن ایجاد می شود یعنی بافت آندومتریوز به جای تخمدانها و لگن ، اینبار در محل برش جراحی قبلی لانه گزینی کرده و ایجاد یک توده کوچک دردناک مینماید که در زمان های سیکل های قاعدگی درد آن بیشتر میشود .این موارد نیز با سونوگرافی از جدار شکم قابل تشخیص است و در صورت اثبات وجود این بیماری ، با درمان جراحی  بهبود می یابد .البته بیماری آندومتریوز تمایل بهبود نیز دارد که این مساله در صورت عدم جراحی درست و دقیق ، بیشتر خواهد بود .